Fraude is van alle tijden


Er zijn slechts twee dingen zeker in het leven: de dood en belastingen. Daar wil ik nog een derde begrip aan toevoegen: fraude.

Fraude is namelijk een tijdloos begrip. Zo lang als de mens leeft, probeert de mens de kortste weg te nemen. Dat was zo in het geval van Nick Leeson, maar lijkt bijvoorbeeld ook weer actueel in The CumEx Files.

De show begint

De deuren gaan open. We mogen naar binnen. Samen met professionele beleggers persen we ons zelf door de deuren. Links en rechts zijn flarden van gesprekken op te vangen. ‘Ja, natuurlijk, ik kom ook voor Nick Leeson’. Nick Leeson was recent dé spreker op een conferentie georganiseerd door de CFA Society VBA Netherlands. 

Nick Leeson

Wat had deze olijke snuiter ook al weer uitgehaald? Nick Leeson heeft zijn bank (Barings Bank) in de jaren 90 meer dan 800 miljoen pond gekost. Hij handelde op de markt in Singapore en verhulde zijn verliezen. Op zijn bureau liet hij een briefje achter met ‘I am sorry’. Zijn acties hebben de Barings Bank kopje onder laten gaan.

Spijt

Hij komt het podium op. In een blauw jasje met pochetje waggelt hij naar voren. Een kort gezet ouder mannetje gaat achter de desk staan. Nick begint zich te verontschuldigen voor zijn daden. Zijn gehele praatje is verder ook doordrenkt met excuses. Een man, die zijn fouten heeft proberen weg te werken.

Keer op keer raakte hij meer vast in zijn web van leugens. Ieder moment van de dag dat hij daar werkte was hij bang dat hij ontmaskerd zou worden en keek hij schichtig om zich heen. Hij wordt de rest van zijn leven gedefinieerd door de slechtste periode in zijn leven.

Nog steeds hip and happening

Maar fraude is nog steeds van nu. Follow the Money is onderdeel van een internationaal journalistiek samenwerkingsproject, namelijk The CumEx Files. Dit initiatief onderzoekt fraude middels ingenieuze constructies inzake dividendbelasting.

Zij verwachten dat de schade in de tientallen miljarden loopt. Uiteraard is dit slechts een voorbeeld uit velen. Fraude lijkt inderdaad dus een tijdloos concept. Het komt in vele gedaantes voor, wellicht wordt het steeds ingenieuzer, maar fraude lijkt besloten te zijn in het DNA van de mens. 

Tegeltjeswijsheden

Als de sector fraude wil weren, dienen ze te leren van het verleden. Op basis van het verhaal van Nick Leeson heb ik een aantal tegeltjeswijsheden geformuleerd. Wanneer we deze lessen in onze oren knopen, kunnen we wellicht een hoop fraude binnen organisaties voorkomen in de toekomst.

•    ‘Communicatie is de sleutel in het tegengaan van fraude’
•    ‘Stel de juiste vragen’
•    ‘Verwacht dat je werknemers fouten maken, maar verwacht niet dat ze deze verhullen’
•    ‘Creëer een veilige omgeving waarbij werknemers om hulp kunnen vragen’
•    ‘Er is altijd bewijs voor fraude’

Niet zo sexy 

Met een ander gevoel verliet ik de zaal. Het leven van Nick Leeson was helemaal niet zo sexy. Hoewel ik besefte dat hij waarschijnlijk ook na zijn fraude goed geld verdiende met het vertellen van zijn verhaal, kwam de vertoning toch een beetje over als die van een oud en gebroken circuspaard.

Maar tegelijkertijd besefte ik ook dat na hem velen zullen volgen. De mens wil nou eenmaal altijd de bocht afsnijden. Veel succes, maar weinig inzet. De mens zal nou eenmaal altijd zijn fouten blijven verbergen. Fraude is van alle tijden, maar een organisatie kan op zijn minst een omgeving creëren, waarbij dit zoveel mogelijk voorkomen wordt.

Camiel van Roosmalen MSc RBA is verantwoordelijk voor Institutioneel Vermogensbeheer binnen OHV Vermogensbeheer en opgenomen in het register van DSI/ESMA Adviseren Beleggen Institutioneel.