Overbevolking


Vijftig jaar geleden was er angst dat overbevolking zou leiden tot hongersnood en miljoenen doden. Het klinkt misschien raar, want de bevolking neemt nog steeds toe, maar in westerse landen vreest men nu de gevolgen van een krimpende bevolking en vergrijzing. Moeten beleggers zich zorgen maken?

Japan is het bekendste voorbeeld van een krimpende populatie en China staat aan de vooravond hiervan. China overweegt daarom om het beleid ten aanzien van het aantal kinderen dat een koppel mag hebben, te veranderen. Vanaf 1979 was de éénkindpolitiek leidend en pas twee jaar geleden mocht een koppel twee kinderen krijgen. Krimp en vergrijzing leveren problemen op voor de economische groei, althans zoals we die definiëren, met het aantal gewerkte uren en de productiviteitsgroei.

De Chinese maatregelen zullen niet snel een positief effect hebben op de economische groei. Sterker nog, de kans op negatieve gevolgen voor de economie is op korte termijn juist groter. Als de geboorteratio al sterk zou toenemen, dan beperkt die de economische groei doordat de arbeidspopulatie – waaronder het aantal vrouwen- tijdelijk vermindert.

De kans dat het aantal geboortes sterk toeneemt is bovendien klein door de toegenomen welvaart en, daarmee samenhangend, een andere levensinvulling. De kans op een geboortegolf bij het loslaten van een eenkindpolitiek lijkt dus beperkt. Jongeren volgen bovendien langer onderwijs en streven naar een maatschappelijke carrière. En het gaat minimaal 18 jaar duren eer de nieuwe generatie op de arbeidsmarkt komt.

Afrika

Voor de meeste Europese en Aziatische landen is de bevolkingstrend eveneens dalend en neemt de vergrijzing toe. Alleen in Afrika en Zuid-Azië zal de bevolking toenemen. Afrikaanse landen kunnen deze groei eigenlijk niet aan, gegeven de klimaatverandering en gebrek aan (veilig) voedsel. Eigenlijk is een populatiegroei die hoger is dan de economische groei, zoals in Afrika, ongunstiger dan één die lager is, zoals nu in de westerse landen en China.

Want is Japan ongelukkiger geworden door de bevolkingskrimp? Het is maar hoe je het meet. Jarenlang kampte Japan met recessies en deflatie hield het land in de greep. Maar gekeken naar de groei van het bbp per hoofd van de bevolking, dan is die in Japan hoger dan in andere landen. Het land houdt rekening met de krimpende bevolking. De stijging van het aantal vrouwen en oudere werknemers  in het arbeidsproces zorgen voor compensatie. Tevens loopt Japan voorop in de ontwikkeling van de robots. Veel taken kunnen langer en goedkoper door een robot worden uitgevoerd en geven de productiviteitsgroei de nodige impuls.

Wat betekent dit  voor beleggers? Voor hen blijven op korte termijn de fase van de economische cyclus, schuldposities en de ontwikkeling van inflatie veel belangrijker dan de vergrijzing.

Dat de potentiële economische groei in westerse landen afzwakt, is niet iets om ongelukkig over te worden en voor de leefbaarheid misschien wel een belangrijke plus. Maar dat is wel geredeneerd vanuit een luxe westerse positie.

Ineke Valke is senior investment strategist bij Rabobank.