Ik weet alles


‘Ik weet dat ik niets weet’. Een wijsheid van Socrates, waarmee hij wilde zeggen dat zij, die beseffen dat ze niet alles weten, wijs zijn. Op 3 januari 2018 is Mifid II ingevoerd. Mifid draait om transparantie en bescherming. Daarnaast waren er al een aantal regels, die de onwetende belegger beschermen en zorgen voor transparantie in de markt.

Op andere vlakken wordt van de consument verwacht alwetend te zijn. Maar is dat wel terecht? Voor de normale sterveling zijn overige financiële beslissingen een jungle op zich. Is de transparantie voor en bescherming van de consument gelijk aan die van de belegger?

Wet- en regelgeving

Inzake beleggingsdiensten zijn de regels sinds 1 november 2007 als gevolg van Mifid gewijzigd en zijn er concrete gedragsregels vastgelegd in het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen. Het ken-uw- cliënt-beginsel zorgt ervoor dat de beleggingsonderneming informatie van de cliënt dient in te winnen om aan de hand hiervan een oordeel te vormen. Met betrekking tot het geven van advies dan wel het beheren van dit vermogen dient er rekening gehouden te worden met deze informatie.

Bescherming

Een beleggingsonderneming moet, voor zover redelijkerwijs relevant, ten minste informatie inwinnen over vijf persoonlijke omstandigheden van de cliënt alvorens haar diensten te verlenen: de financiële positie, de kennis, de ervaring, de doelstellingen en de risicobereidheid.

Voor andere financiële beslissingen zijn voor de consument deze verantwoordelijkheden een stuk minder concreet vastgelegd. Stel ik koop een keuken dan is er niemand die rekening houdt met mijn financiële positie bij het geven van een advies over deze aankoop. Bij de aankoop van een auto is er ook niemand, die mijn kennis en ervaring in kaart brengt. Wanneer de consument voor dezelfde bedragen gaat beleggen, dient de beleggingsonderneming echter wel over deze omstandigheden informatie in te winnen.

Transparantie

Mifid vereist transparantie voor de belegger. Het gaat dan onder andere over de kosten, die de beleggingsonderneming in rekening brengt. Er zijn echter nog vele andere situaties te noemen waarbij voor de consument de kosten niet volledig transparant zijn. Op vrijdagavond stap ik een hip restaurantje binnen in Amsterdam en eet er een cracker met tonijn versierd met plukjes groen. Op de rekening staat 20 euro. Hoeveel heeft dit gerecht eigenlijk gekost?

Hoeveel winst gaat er naar de eigenaar? Nog een ander voorbeeld. Wanneer ik naar de bank ga, zet ik mijn geld op de spaarrekening. Bij sommige banken kan dit tegenwoordig vrij eenvoudig. Is er dan iemand die mij uitlegt wat de uitruil is van rendement, risico en kosten van sparen tegenover het advies om in staatsobligaties te beleggen?

Belegger vs. consument

De belegger geniet bescherming en de markt is transparant. Dit gaat ver. Zeker wanneer we dit afzetten tegen de bescherming en transparantie voor de consument. Bescherming en transparantie is wat mij betreft een goede zaak voor de belegger. Maar het blijft een ongelijk speelveld. Op vele andere vlakken proberen we ongelijke speelvelden te vereffenen. Bij elk van bovenstaande voorbeelden is er wel een argument aan te dragen waarom dit niet erg zou zijn. Er is echter geen algemeen principe te bedenken waarom dit speelveld ongelijk is.

Eigen inzicht en bescherming

Als belegger en consument is het belangrijk, om net als Socrates te beseffen, dat je niet alles weet. Wellicht helpt dat besef je nog het meest wat betreft bescherming en inzicht. Dus stel vragen als je iets niet begrijpt. Wanneer je het nog steeds niet begrijpt na het verkrijgen van de antwoorden, koop of beleg dan niet.

Camiel van Roosmalen MSc RBA is verantwoordelijk voor Institutioneel Vermogensbeheer binnen OHV Vermogensbeheer.