Gele hesjes voor beleggers


Je kan de opstand in Frankrijk van de gele hesjes afdoen als een tijdelijke oprisping van ontevreden Franse burgers die niet mee willen in de hoognodige modernisering van de Franse economie.

En je kan ook de achterblijvende inkomensontwikkeling van werknemers in veel landen wegdenken als politiek probleem waar je als belegger niets mee te maken hebt. Niets is minder waar. Het rendement op aandelen werd in het verleden juist gestut door een toenemend aandeel van het ‘kapitaal’ in de winst. Het probleem van de ‘arbeid’ – achterblijvende lonen - zorgt dus voor de winst voor beleggers. En dat maakt het dus tevens hun verantwoordelijkheid.

Kortetermijn winst is langetermijn risico

Het is natuurlijk glashelder: als de loonkosten laag blijven profiteren beleggers. Een groter deel van de toegevoegde waarde valt dan immers toe aan de winst. Lange tijd zijn de toenemende ongelijkheid en de achterblijvende lonen gerechtvaardigd met het ‘trickle down’ argument: economische groei zorgt in eerste instantie voor toenemende ongelijkheid. Investeerders die risico’s durven te nemen maken eerst winst, wat vervolgens via verschuivingen in werkgelegenheid en loonsverhogingen doorsijpelt naar de rest van de economie.

Dit is de essentie van de zogenoemde Kuznets-curve. Een aardig idee, maar het is inmiddels steeds duidelijker geworden dat deze theorie niet opgaat; de economische groei van de afgelopen jaren heeft bepaald niet geleid tot minder ongelijkheid.

Wat ook helder is: beleggers profiteren van lage belastingen voor bedrijven. De onvrede van de gele hesjes wordt ook gevoed door het verschil in fiscale behandeling van werknemers en bedrijven. Daar waar bedrijven zichtbaar worden geholpen minder belasting te betalen, nemen de lasten op arbeid in veel landen juist toe. Ook dit leidt op korte termijn tot hogere winsten van bedrijven en dus hogere rendementen op aandelen. En ja, toegegeven, in de VS had de fikse belastingverlaging vorig jaar een zeer positief effect op zowel de economie als op de beurskoersen.

Op de langere termijn gaat dit alles echter onherroepelijk ten koste van economische groei. Door lagere investeringen in onderwijs en gezondheid, toenemende politieke onrust en lagere vraag naar producten door de lagere koopkracht neemt zowel vanuit de vraag- als vanuit de aanbodkant het groeiperspectief af. En dus op termijn ook de winst van bedrijven en het rendement op beleggingen.

Ook kan de rente door ongelijkheid (verder) dalen. Niet alleen via de lagere groeiverwachtingen, maar ook omdat rijkeren gemiddeld meer sparen en minder lenen. Aangezien een spaaroverschot de rente drukt, is (toenemende) ongelijkheid voor beleggers dus geen prettig langetermijn-vooruitzicht.

Hun probleem…of niet?

Bij deze constatering kan je als belegger denken dat het op termijn dan wellicht ook jouw probleem is, maar dat de oplossing van elders moet komen, bijvoorbeeld van de overheid. Dat is echter maar ten dele waar.

Ja, het zou helpen als de overheid investeert in goed onderwijs en via belastingen de inkomensongelijkheid beperkt weet te houden. Maar wie gaat dat betalen? Diezelfde burger? Als het aan de gele hesjes ligt, dus niet. Linksom of rechtsom komt de rekening ook bij bedrijven te liggen. Elke oplossing, ook als die van de overheid komt, om op langere termijn groei te helpen bevorderen - en daarmee dus ook beleggingsrendementen- zal op kortere termijn het beleggingsrendement nou juist afromen.

Beleggers in gele hesjes

En zo staan beleggers voor de keuze: gaan zitten wachten tot de rekening hun kant op komt, bijvoorbeeld wanneer een nieuwe Amerikaanse president besluit dat het gat in de begroting weer gevuld moet worden, bij voorkeur door degenen die hebben geprofiteerd van de maatregelen die het gat hebben veroorzaakt.

Het alternatief is om als belegger juist een actieve rol te spelen in het herverdelen van inkomen, vanuit welbegrepen eigenbelang. Er zijn genoeg zaken die beleggers kunnen beïnvloeden. Denk aan belastingontwijking van bedrijven. Denk aan beloningsbeleid. En dan niet alleen maar de topinkomens, maar ook de verhouding tussen de topinkomens en de gemiddelde of lagere inkomens binnen een onderneming. Denk aan winstdelingsregelingen voor alle werknemers. Denk aan personeelsbeleid gericht op diversiteit en
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. En denk, niet te vergeten, vooral ook aan het bevorderen van de lange-termijnfocus van bedrijven. Die moet je als belegger dan natuurlijk ook zelf hebben.

Hans Stegeman is econoom en werkt bij Triodos Investment Management.